Podczas tegorocznych ADA Scientific Sessions, które odbyły się w czerwcu 2026 roku, zaprezentowano wyniki badania SOLSTICE — wieloośrodkowego, randomizowanego, kontrolowanego placebo badania fazy 2b oceniającego elecoglipron, doustny nieopeptydowy agonistę receptora GLP-1 opracowany przez AstraZenecę. Wyniki opublikowano równolegle w piśmie The Lancet (DOI: 10.1016/S0140-6736(26)00802-0). Dla lekarzy rodzinnych prowadzących ponad 90% populacji chorych na cukrzycę typu 2 w systemie podstawowej opieki zdrowotnej potencjał tego preparatu jest oczywisty: skuteczna terapia klasy GLP-1 w formie tabletki, bez ograniczeń dietetycznych związanych z przyjęciem leku.
Metodologia i wyniki badania SOLSTICE
Do badania włączono 406 dorosłych chorych na cukrzycę typu 2 z dziewięciu krajów, w tym ze Stanów Zjednoczonych. Uczestnicy byli losowo przydzielani do grup otrzymujących różne dawki startowe elecoglipronu, różne schematy eskalacji dawki oraz różne dawki podtrzymujące, co pozwoliło na charakterystykę farmakokinetyczną i ocenę tolerancji na szerokim spektrum dawkowania. Grupę kontrolną stanowiło placebo. Pierwszorzędowym punktem końcowym był poziom HbA1c po 26 tygodniach leczenia.
Wyniki były jednoznaczne: elecoglipron obniżał glikemię istotnie bardziej niż placebo we wszystkich ocenianych dawkach. Do 89,6% uczestników z grup leczonych aktywnie osiągnęło HbA1c ≤7%, czyli standardowy cel terapeutyczny dla większości dorosłych chorych na cukrzycę, podczas gdy w grupie placebo wartość tę uzyskało jedynie 24,9% uczestników. Efekt sięgał zatem ponad trzykrotności odsetka odpowiedzi w grupie kontrolnej. Jednocześnie co najmniej 5-procentową redukcję masy ciała odnotowano u 72,3% chorych przyjmujących elecoglipron, wobec 20,2% w grupie placebo — co wskazuje na podwójny efekt metaboliczny charakterystyczny dla klasy GLP-1. Profil bezpieczeństwa był ogólnie zbliżony do znanych terapii agonistami GLP-1. Głównym badaczem była Vanita R. Aroda, MD, Dyrektor Klinicznych Badań Diabetologicznych w Mass General Brigham.
Kontekst kliniczny i porównanie z istniejącymi opcjami
Dotychczas dostępne agoniści receptora GLP-1 — liraglutyd, semaglutyd, dulaglutyd, tirzepatyd — są podawane podskórnie. Wyjątek stanowi doustny semaglutyd, jednak jego stosowanie wiąże się z restrykcyjnym protokołem: przyjęcie na czczo, 30-minutowa przerwa przed jedzeniem i piciem. Takie wymagania narzucają istotne ograniczenia w codziennym życiu pacjentów i mogą obniżać adherencję. Elecoglipron jako małocząsteczkowy, nieopeptydowy agonista GLP-1 może potencjalnie uniknąć tych ograniczeń. Jak powiedziała Aroda: "Nasze wyniki podkreślają rosnący potencjał doustnych agonistów receptora GLP-1 u chorych na cukrzycę typu 2". Warto też wskazać na kontekst regulacyjny — inny nieopeptydowy doustny agonista GLP-1, orforglipron, uzyskał już zatwierdzenie FDA do leczenia otyłości, co otwiera ścieżkę regulacyjną dla tej klasy związków. Na tym samym kongresie ADA zaprezentowano też wyniki badania REIMAGINE 1 dla terapii skojarzonej CagriSema (cagrilintyd + semaglutyd w iniekcji), gdzie 87% uczestników osiągnęło HbA1c ≤7%, co potwierdza szerszy trend w kierunku agresywniejszego obniżania glikemii nowymi kombinacjami leków.
Implikacje dla gabinetu lekarza rodzinnego
Elecoglipron jest obecnie na etapie fazy 2b, a droga do rejestracji wymaga przeprowadzenia badań fazy 3 z twardymi punktami końcowymi — w tym oceny wpływu na incydenty sercowo-naczyniowe (zawał serca, udar, śmiertelność CV) oraz powikłania nerkowe. Dotychczasowy czas obserwacji wynoszący 26 tygodni nie pozwala na wnioski dotyczące bezpieczeństwa długoterminowego. Badanie finansowane było przez AstraZenecę, co standardowo wymaga ostrożności przy interpretacji danych. Optymalnej dawki podtrzymującej jeszcze nie ustalono — badanie testowało kilka wariantów.
Mimo tych zastrzeżeń, skuteczność obserwowana już w fazie 2b — niemal 90-procentowy odsetek osiągnięcia celu HbA1c — jest klinicznie znamienna. Dla lekarza rodzinnego prowadzącego pacjenta z cukrzycą typu 2, który odmawia iniekcji lub ma trudności z obsługą pena insulinowego, elecoglipron może w przyszłości stać się preparatem pierwszego wyboru spośród agonistów GLP-1. Podwójny efekt metaboliczny — glikemiczny i ponderostatyczny — w jednej tabletce bez restrykcji dietetycznych to argument, który może znacząco poprawić compliance w porównaniu z obecnymi opcjami doustnymi.
- Elecoglipron: doustny, małocząsteczkowy (nieopeptydowy) agonista GLP-1, AstraZeneca
- Badanie SOLSTICE: faza 2b RCT, 406 pacjentów, 9 krajów, 26 tygodni, placebo-kontrolowane
- Pierwszorzędowy punkt końcowy: HbA1c po 26 tygodniach — osiągnięcie ≤7% u 89,6% vs. 24,9% w grupie placebo
- Redukcja masy ciała ≥5%: 72,3% vs. 20,2% w grupie placebo
- Publikacja: The Lancet, 15 czerwca 2026, DOI: 10.1016/S0140-6736(26)00802-0
- Do rejestracji wymagane badania fazy 3 z twardymi punktami CV i nerkowym
Rutynowa suplementacja wapniem i witaminą D — czas na rewizję zaleceń?
Równolegle z doniesieniami z kongresu ADA, 15 czerwca 2026 roku w The BMJ ukazała się kompleksowa metaanaliza (DOI: 10.1136/bmj-2025-088050) kanadyjskiego zespołu, która rzuca nowe światło na powszechnie stosowaną suplementację wapniem i witaminą D u starszych dorosłych. Analiza objęła 69 randomizowanych badań klinicznych z łączną populacją 153 902 dorosłych. Porównywano suplementację wapniem, witaminą D lub ich połączeniem z placebo bądź brakiem leczenia, oceniając ryzyko złamań i upadków.
Wyniki są klinicznie niepokojące w kontekście utrwalonych nawyków prescribingowych: autorzy stwierdzili niewielką lub żadną redukcję ogólnego ryzyka złamań przy suplementacji wapniem (umiarkowana pewność dowodów; 11 badań; 9067 uczestników), witaminą D (wysoka pewność dowodów; 36 badań; 92 045 uczestników) oraz ich kombinacją (wysoka pewność dowodów; 15 badań; 51 126 uczestników). Nie wykazano też korzyści w zakresie złamań szyjki kości udowej ani zapobiegania upadkom. Autorzy konkludują wprost, że wyniki "nie uzasadniają rutynowej suplementacji wapniem lub witaminą D, ani suplementacji łączonej w celu zapobiegania złamaniom i upadkom" i wzywają klinicystów oraz twórców wytycznych do rewizji dotychczasowych rekomendacji. Towarzyszący editorial wskazuje na alternatywy o udowodnionej skuteczności: trening równowagi, ćwiczenia oporowe i zindywidualizowane programy prewencji upadków. Istotne zastrzeżenie: wyniki mogą nie dotyczyć chorych z rozpoznaną osteoporozą leczonych farmakologicznie ani pacjentów z potwierdzonym ciężkim niedoborem witaminy D — te populacje wymagają odrębnej oceny klinicznej.